Przejdź do treści
Odkryj Mauritius
Kuchnia i tradycje

Ciekawostki o Mauritiusie: dodo, kolonie, języki, UNESCO

Redakcja Odkryj Mauritius6 min czytania
Fot. CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0

Ciekawostki o Mauritiusie w jednym miejscu: od nazwy wyspy i wymarłego dodo, przez dawnych władców i języki, po miejsca wpisane na listę UNESCO. Każdy blok zaczyna się od konkretu, a na końcu znajdziesz wskazówki, od czego zacząć planowanie wyjazdu.

Gdzie leży Mauritius i z czego się składa?

Mauritius to państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim, około 2000 kilometrów od południowo-wschodnich wybrzeży Afryki, na wschód od Madagaskaru. Oficjalnie nazywa się Republiką Mauritiusu i jest jednolitą republiką parlamentarną. Składa się z wyspy głównej, wysp Rodrigues i Agaléga oraz wysp St. Brandon, czyli rafy Cargados Carajos.

Wyspa główna ma powierzchnię 2040 kilometrów kwadratowych i tu skupia się większość ludności. Stolicą jest Port Louis, położony na północno-zachodnim wybrzeżu, gdzie od czasów francuskich działa główny port wyspy. Mauritius wraz z Rodrigues i pobliskim Réunion tworzy grupę wysp zwaną Mascarene.

Rodrigues leży około 500 kilometrów na wschód od wyspy głównej, ale podlega politycznie Mauritiusowi. Agaléga to para wysp położonych około 1000 kilometrów na północ. Mauritius rości sobie prawa także do wysp Chagos oraz do wyspy Tromelin, którą dzieli z Francją.

Walutą jest rupia mauritiańska, a flaga Mauritiusa jest symbolem państwa niepodległego od 1968 roku. Przegląd atrakcji całej wyspy znajdziesz w przewodniku po Mauritiusie.

Skąd wzięła się nazwa Mauritius?

Najstarszym śladem wyspy jest mapa Cantino z 1502 roku, na której widnieje nazwa Dina Arobi. Bywa ona łączona z arabskimi żeglarzami, którzy mieli wyspę odkryć wcześniej, jeszcze przed 1000 rokiem. Wtedy wyspa była bezludna i porośnięta gęstym lasem.

Portugalczycy odwiedzili wyspę w 1507 roku i nazwali ją Ilha do Cisne, czyli Wyspą Łabędzia. Wyprawę prowadził Diogo Fernandes Pereira, a jego statek nazywał się Cisne. Na wczesnych portugalskich mapach pojawia się zniekształcona forma Cirne. Portugalczycy nie osiedlili się jednak na stałe.

Nazwa Mauritius pochodzi od holenderskiej wyprawy, która wylądowała w 1598 roku w Grand Port i nazwała wyspę na cześć księcia Maurycego Nassau. Na wyspie używa się też nazw Maurice po francusku oraz Moris w kreolskim mauritiańskim.

Dlaczego dodo zniknął z Mauritiusa?

Wyspa główna była jedynym znanym domem dodo. Ptak wymarł krótko po tym, jak na wyspie osiedlili się ludzie. Był łatwy do schwytania, dlatego polowano na niego intensywnie.

Holendrzy opuścili wyspę w 1710 roku. Zostawili po sobie makaki, jelenie Java, trzcinę cukrową i zbiegłych niewolników. Makaki przypłynęły na wyspę z Azji Południowo-Wschodniej jeszcze przed rządami holenderskimi. Angielska gazeta z 1755 roku pisała, że zniszczyły one na wyspie wszystko, a wyspę nazywano wtedy Wyspą Małp.

Zniszczeniu uległa też część endemicznej flory i fauny. Populację hebanu wyczerpano przez nadmierną wycinkę, a drzewo to było wcześniej bardzo rozpowszechnione.

Niektóre gatunki endemiczne przetrwały. Są to papuga echo, pustułka mauritiańska i gołąb różowy. Trwa ich ochrona, a wielu z nich udaje się odbudowywać populacje. Więcej o dodo znajdziesz w osobnym tekście.

Jak zmieniali się władcy Mauritiusa?

Na wyspie kolejno rządzili Holendrzy, Francuzi i Brytyjczycy. Każde z tych państw zmieniało jej nazwę lub ją przywracało.

Państwo Rok przejęcia wyspy Nazwa wyspy
Holandia 1598 Mauritius
Francja 1715 Isle de France
Wielka Brytania 1810 Mauritius

Francuski gubernator Bertrand-François Mahé de La Bourdonnais w 1735 roku uczynił z Port Louis bazę morską i ośrodek stoczniowy. Jego rządy uchodzą za początek rozwoju gospodarczego wyspy. Na plantacjach rozwinęła się uprawa trzciny cukrowej.

W 1810 roku Brytyjczycy próbowali zdobyć wyspę, ale przegrali bitwę pod Grand Port. Był to jedyny morski sukces Francuzów nad Brytyjczykami w okresie wojen napoleońskich. Brytyjczycy wrócili jeszcze w tym samym roku, wylądowali na Cap Malheureux i zmusili Francuzów do kapitulacji. Francuzi skapitulowali 3 grudnia 1810 roku, a osadnicy zachowali ziemię i prawo francuskie w sprawach cywilnych i karnych.

Mauritius uzyskał niepodległość 12 marca 1968 roku. Republiką stał się w 1992 roku, ale najwyższym sądem apelacyjnym pozostała Rada Tajna Wielkiej Brytanii.

Jakie języki mówi się na Mauritiusie?

Mauritius nie ma języka urzędowego w sensie prawnym. W praktyce używa się angielskiego i francuskiego. Najczęściej mówi się jednak po kreolsku mauritiańskim.

W spisie z 2022 roku kreolski mauritiański wskazało w domu 90 procent mieszkańców. Bhodżpuri, czyli język indyjski, podało 5,1 procent, a francuski 4,4 procent. Angielski w domu używa 0,6 procent.

Francuski zachował silną pozycję od czasów kolonialnych. Osadnicy wywalczyli w 1810 roku prawo do używania języka francuskiego w sprawach sądowych, a wielu mieszkańców posługuje się nim także w codziennym życiu. Język hindi jest widoczny w nazewnictwie. Nazwa Aapravasi Ghat, w tłumaczeniu z hindi, oznacza miejsce dla imigrantów. Więcej o jedzeniu na Mauritiusie znajdziesz w osobnym przewodniku.

Jakie religie wyznają mieszkańcy Mauritiusa?

Najczęściej praktykowanym wyznaniem jest hinduizm. Mauritius jest jedynym państwem w Afryce, w którym hinduizm jest najczęściej praktykowaną religią. Poza Azją Południową to także jedyny kraj z hinduistyczną większością.

Religia Udział w spisie z 2022 roku (procent)
Hinduizm 47,9
Chrześcijaństwo 32,3
Islam 18,2
Inne lub brak 1,6

Świątynia Maheswarnath w miejscowości Triolet została zbudowana w 1819 roku. Poświęcona jest bóstwom: Śiwie, Kryszny, Wisznu, Muruganowi, Brahmie i Ganeśowi. Miejsce to ma wielkie znaczenie dla wyznawców, a odwiedzają je także turyści.

Kim są mieszkańcy Mauritiusa?

Ludność Mauritiusa jest zróżnicowana pod względem pochodzenia, kultury, języka i wyznania. Według spisu Indusi stanowią 67 procent mieszkańców. Kreole to 28 procent, Chińczycy 3 procent, a Francuzi 2 procent.

W XVIII wieku sprowadzano na wyspę niewolników z Mozambiku i Zanzibaru. Liczba mieszkańców wzrosła wtedy z 15 tysięcy do 49 tysięcy w ciągu trzydziestu lat. Po zniesieniu niewolnictwa w 1835 roku plantacje potrzebowały taniej siły roboczej. Sprowadzano więc pracowników kontraktowych z Indii, a wcześniej również z Madery, z USA i z Chin.

Dla wielu rodzin dzisiejszych mieszkańców tamte migracje są częścią tożsamości. Mauritius jest też państwem opiekuńczym. Państwo zapewnia bezpłatną opiekę zdrowotną i edukację do poziomu wyższego.

Które miejsca na Mauritiusie są na liście UNESCO?

Wpisy UNESCO na Mauritiusie obejmują dwa miejsca. Oba dotyczą historii i kultury, nie przyrody.

Aapravasi Ghat leży w Port Louis, nad zatoką Trou Fanfaron. Wpisano go na listę w 2006 roku. Od 1849 do 1923 roku przez depot przeszło szacunkowo 450 tysięcy robotników kontraktowych z Indii. Depot mógł przyjąć jednocześnie do tysiąca osób. Zachowały się częściowo trzy kamienne budynki z lat 60. XIX wieku. Obiekt jest chroniony jako pomnik narodowy od 1987 roku, a ochronę zapoczątkowała wizyta Indiry Gandhi w 1970 roku.

Le Morne Brabant to półwysep na południowo-zachodnim krańcu wyspy. Stoi na nim bazaltowy monolit o wysokości 556 metrów. Na zboczach są jaskinie i nawisy skalne, a półwysep jest w dużej części otoczony laguną. Wpis z 2008 roku rozszerzono w 2011 roku. Nazwa pochodzi od holenderskiego statku Brabant, który osiadł na mieliźnie w 1783 roku. Według legendy zbiegli niewolnicy woleli skoczyć z góry, niż dać się schwytać. Każdego 1 lutego obchodzi się rocznicę zniesienia niewolnictwa.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu na Mauritius?

Zacznij od wyboru regionów. Port Louis z Aapravasi Ghat leży na północno-zachodnim wybrzeżu, a Le Morne na południowo-zachodnim krańcu wyspy. Warto to uwzględnić przy ustalaniu bazy noclegowej.

Rodrigues i Agaléga leżą poza wyspą główną, więc wyjazd tam wymaga osobnego planu. Na Mauritiusie obowiązuje ruch lewostronny. Godziny otwarcia zabytków najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie Aapravasi Ghat przed wizytą, a połączenia autobusowe i taksówki wybrać według aktualnych informacji z oficjalnej strony przewoźnika autobusów.

Jeśli planujesz aktywności na wodzie, zajrzyj do przewodnika po kitesurfingu na Mauritiusie.

Link partnerski Mauritius: loty. Znajdź lot

Co jeszcze warto wiedzieć

Czym jest Aapravasi Ghat?
To kompleks budynków w Port Louis, przez który przechodzili robotnicy kontraktowi z Indii w latach 1849 do 1923. Od 2006 roku jest na liście UNESCO.
Dlaczego Mauritius ma kilka nazw?
Nazwy zmieniali kolejni władcy: Portugalczycy nazwali wyspę Wyspą Łabędzia, Holendrzy nadali nazwę Mauritius, a Francuzi użyli nazwy Isle de France. Po 1810 roku wróciła nazwa Mauritius.
Czy dodo można zobaczyć żywego?
Nie, dodo wymarł. Na wyspie przetrwały za to endemiczne gatunki, takie jak papuga echo, pustułka mauritiańska i gołąb różowy.
Kiedy Le Morne weszło na listę UNESCO?
Wpisano je w 2008 roku, a w 2011 roku rozszerzono wpis.
Czy na Mauritiusie jest język urzędowy?
W sensie prawnym nie ma języka urzędowego. W praktyce używa się angielskiego i francuskiego, a w domach dominuje kreolski mauritiański.
Prześlij znajomym
Obok tego tekstu

Przeczytaj też